พระราชาคณะ
| ส่วนหนึ่งของชุดบทความ |
| ศาสนาพุทธ |
|---|
 |
พระราชาคณะ หมายถึงพระภิกษุที่ได้รับการสถาปนาหรือแต่งตั้งให้มีสมณศักดิ์ตั้งแต่ชั้นสามัญจนถึงชั้นสมเด็จพระราชาคณะ[1] โดยพระมหากษัตริย์จะทรงพระกรุณาโปรดสถาปนา หรือพระราชทานสัญญาบัตรตั้งสมณศักดิ์ และจะเสด็จพระราชดำเนินไปพระราชทานพระสุพรรณบัฏ หิรัญบัฏ หรือสัญญาบัตร แล้วแต่ลำดับ พร้อมทั้งพัดยศและผ้าไตร หรือจะทรงพระกรุณาโปรดเกล้าให้ผู้แทนพระองค์เป็นผู้มอบแทนก็ได้
ในสมัยอาณาจักรอยุธยา เรียกว่า พระสังฆราชาคณะ หมายความว่าเจ้าคณะผู้ปกครองสงฆ์ ต่อมาในสมัยอาณาจักรรัตนโกสินทร์ เปลี่ยนคำเป็น พระราชาคณะ ความหมายยังคงเดิม มีคำนำหน้าราชทินนามว่าพระ แต่ภาษาชาวบ้านเรียกกันว่า เจ้าคุณ หรือ ท่านเจ้าคุณ ถ้าเป็นสมเด็จพระราชาคณะเรียกว่า ท่านเจ้าประคุณ
พระราชาคณะจะแยกเป็นลำดับต่าง ๆ ดังนี้
- สมเด็จพระราชาคณะ (ชั้นสุพรรณบัฏ = จารจารึกราชทินนามลงแผ่นทอง)
- พระราชาคณะเจ้าคณะรอง (ชั้นหิรัญบัฏ = จารจารึกราชทินนามลงแผ่นเงิน)
- พระราชาคณะเจ้าคณะรอง (ชั้นสัญญาบัตร = แผ่นกระดาษ - ตั้งแต่ชั้นธรรมลงมา)
- พระราชาคณะชั้นธรรม
- พระราชาคณะชั้นเทพ
- พระราชาคณะชั้นราช
- พระราชาคณะชั้นสามัญ
- พระราชาคณะปลัดขวา-ปลัดซ้าย-ปลัดกลาง (พระสมุหวรคณิสสรสิทธิการ วัดพระเชตุพนฯ เป็นพระราชาคณะปลัดกลาง รูปแรก) พระราชาคณะฐานานุกรมในสมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก
- พระราชาคณะ รองเจ้าคณะภาค
- พระราชาคณะ เจ้าคณะจังหวัด
- พระราชาคณะ รองเจ้าคณะจังหวัด
- พระราชาคณะชั้นสามัญเปรียญ ฝ่ายวิปัสสนาธุระ
- พระราชาคณะชั้นสามัญเปรียญ ป.ธ.9 - ป.ธ.8 - ป.ธ.7 - ป.ธ.6 - ป.ธ.5 - ป.ธ.4 - ป.ธ.3
- พระราชาคณะชั้นสามัญเทียบเปรียญ ฝ่ายวิปัสสนาธุระ
- พระราชาคณะชั้นสามัญเทียบเปรียญ
- พระราชาคณะชั้นสามัญยก ฝ่ายวิปัสสนาธุระ
- พระราชาคณะชั้นสามัญยก
พระราชาคณะสามารถแต่งตั้งฐานานุกรมได้ ตามจำนวนที่ระบุไว้ในสัญญาบัตร ยกเว้นพระราชาคณะชั้นสามัญ สามารถแต่งตั้งฐานานุกรมได้ 3 ตำแหน่ง พระปลัด, พระสมุห์, พระใบฎีกา ไม่มีระบุไว้ในสัญญาบัตรพระราชาคณะแต่สามารถแต่งตั้งได้เป็นขนบธรรมเนียมปฏิบัติมาอย่างยาวนาน
อ้างอิง
- ↑ ราชบัณฑิตยสถาน, พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554 เฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว, กรุงเทพพฯ : ราชบัณฑิตยสถาน, 2556, หน้า
ดูเพิ่ม
 | บทความศาสนาพุทธนี้ยังเป็นโครง คุณสามารถช่วยวิกิพีเดียได้โดยการเพิ่มเติมข้อมูล |