შინაარსზე გადასვლა

პუერტო-რიკო

Checked
მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ პუერტო-რიკო (მრავალმნიშვნელოვანი).
პუერტო-რიკო
ესპ. Estado Libre Asociado de Puerto Rico
ინგლ. Commonwealth of Puerto Rico
პუერტო-რიკო
პუერტო-რიკოს
დევიზი: ლათ. "Joannes est nomen ejus"
ინგლ. 'John is his name'
„მისი სახელია იოანე“
ჰიმნი: „ესპ. "La Borinqueña"
ინგლ. "The Song of Borinquen"
ბორინკენია (ოფიციალური)

"The Star-Spangled Banner" (ოფიციალური)
ვარსკვლავებით მოჭედილი დროშა
მეტსახელი
ესპ. "La Isla del Encanto"
ინგლ. 'The Island of Enchantment'
მოჯადოების კუნძული
სტატუსი აშშ-ის ტერიტორიები
დედაქალაქი
და
სან-ხუანი
18°02′ ჩ. გ. 66°05′ დ. გ. / 18.033° ჩ. გ. 66.083° დ. გ. / 18.033; -66.083
ოფიციალური ენა ესპანური ენა, ინგლისური ენა[1]
მთავრობა საპრეზიდენტო რესპუბლიკა
 -  პრეზიდენტი დონალდ ტრამპი
 -  გუბერნატორი ჯენიფერ გონსალეს-კოლონი
ფართობი
 -  სულ 9 104 კმ2 (169-ე)
 -  წყალი (%) 1,6
მოსახლეობა
 -  2024 შეფასება 3 203 295[2] (136-ე)
 -  2020 აღწერა 3 285 874[3]
 -  სიმჭიდროვე 361,4 კაცი/კმ2 (36-ე)
მშპ (მუპ) 2024 შეფასება
 -  სულ $158.019 მილიარდი[4] (92-ე)
 -  ერთ სულ მოსახლეზე $49 590[4] (39-ე)
აგი (2022)0.868[5]
ძალიან მაღალი · 47-ე
ვალუტა აშშ დოლარი (USD)
სასაათო სარტყელი UTC-04:00
თარიღის ფორმატი დდ/თთ/წწწწ
სატელეფონო კოდი +1
ISO 3166 კოდი PR, US-PR
ინტერნეტ-დომენი .pr
პუერტო-რიკოს მდებარეობა

პუერტო-რიკო (ესპ. Estado Libre Asociado de Puerto Rico, ინგლ. Commonwealth of Puerto Rico) — არაინკორპორირებული ორგანიზებული სტატუსის მქონე ამერიკის შეერთებულ შტატებთან თავისუფლად ასოცირებული ტერიტორია, რაც ნიშნავს, რომ მოცემული ტერიტორია იმყოფება აშშ-ს მმართველობის ქვეშ (ანუ არ წარმოადგენს აშშ-ს განუყოფელ ტერიტორიას), ტერიტორიაზე შეზღუდულად მოქმედებს აშშ-ის კონსტიტუცია, ცენტრალური ხელისუფლების ორგანოდ გვევლინება აშშ-ის კონგრესი. თუმცა ტერიტორიას გააჩნია საკუთარი მმართველობის სისტემაც. მდებარეობს კარიბის ზღვის ჩრდილოეთ ნაწილში, პუერტო-რიკოს კუნძულზე, რომელიც ეკუთვნის დიდი ანტილის არქიპელაგს, მას აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება ვირჯინიის კუნძულები, ხოლო დასავლეთიდან დომინიკელთა რესპუბლიკა.

პუერტო-რიკოს აქვს საკუთარი კონსტიტუცია, საკანონმდებლო, აღმასრულებელი და სასამართლო ხელისუფლების შტოები. კავშირი აშშ-სთან გამოიხატება საერთო მოქალაქეობაში, ვალუტაში და ასევე თავდაცვით საკითხებში. აქტიურად განიხილება თვით ამ ტერიტორიის სამართლებრივი სტატუსი როგორც პუერტო-რიკოში, ასევე აშშ-სა და გაეროში. 2000 წელს, აშშ-ის პრეზიდენტის, ბილ კლინტონის ბრძანებულების საფუძველზე შეიქმნა სპეციალური კომისია პუერტო-რიკოს სტატუსის შესახებ (ინგლ. English President's Task Force on Puerto Rico's Status). კომისიამ შეიმუშავა დღეს არსებული მოდელი კუნძულის სტატუსის შესახებ და ამით კუნძულის მოქალაქეებს მიენიჭა თვითგამორკვევის უფლება. მათ შეუძლიათ აირჩიონ სამი გზა: გაიმყარონ ის სტატუსი რაც დღეს აქვთ, გახდნენ აშშ-ის ნაწილი და შტატის უფლებებით შეუერთდნენ მას ან მიიღონ დამოუკიდებლობა.

რესურსები ინტერნეტში

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]
ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
  1. „P. Rico Senate declares Spanish over English as first official language“. Agencia EFE. San Juan, Puerto Rico. September 4, 2015. დაარქივებულია ორიგინალიდან — November 1, 2020. ციტირების თარიღი: February 7, 2016.
  2. United States Census Quick Facts Puerto Rico. ციტირების თარიღი: January 9, 2025
  3. Table 2. Resident Population for the 50 States, the District of Columbia, and Puerto Rico: 2020 Census. United States Census Bureau (April 26, 2021). დაარქივებულია ორიგინალიდან — April 26, 2021. ციტირების თარიღი: April 26, 2021
  4. 1 2 IMF DataMapper - Puerto Rico. International Monetary Fund (November 3, 2024). ციტირების თარიღი: November 3, 2024
  5. Fuentes-Ramírez, Ricardo R. (2024). „Puerto Rico's Human Development Index and Inequality-Adjusted Human Development Index (2013 – 2022)“. Ceteris Paribus: Journal of Socio-Economic Research. 12. დაარქივებულია ორიგინალიდან (PDF) — November 26, 2024. ციტირების თარიღი: May 6, 2025.