Tetraboran sodu

Tetraboran sodu
	Struktura kryształu dekahydratu
	; Struktura kryształu pentahydratu
Nazewnictwo
	Nomenklatura systematyczna (IUPAC)
	tetraboran sodu
	Inne nazwy i oznaczenia
	boraks, daw. czteroboran sodowy
	Ogólne informacje
Wzór sumaryczny	Na2B4O7
Inne wzory	Na2B4O7·10H2O
Masa molowa	201,22 g/mol
Wygląd	bezbarwne, szkliste, higroskopijne ciało stałe
Minerały	kernit (tetrahydrat); tinkalkonit (pentahydrat); boraks rodzimy (dekahydrat)
	Identyfikacja
Numer CAS	1303-96-4 (bezwodny); 1303-96-4 (dekahydrat); 12045-88-4 (pentahydrat); 12045-87-3 (tetrahydrat)
PubChem	10219853
DrugBank	DB14505
Właściwości
	Gęstość
	2,4 g/cm³ (bezwodny); ciało stałe; 1,73 g/cm³ (dekahydrat); ciało stałe; 1,88 g/cm³ (pentahydrat); ciało stałe; 1,95 g/cm³ (tetrahydrat); ciało stałe
	Rozpuszczalność w wodzie
	31,7 g/kg (25 °C)
	w innych rozpuszczalnikach
	słabo rozpuszczalny w metanolu, nierozpuszczalny w etanolu
Temperatura topnienia	743 °C (bezwodny)
Temperatura wrzenia	1575 °C (bezwodny)
Temperatura rozkładu	75 °C (dekahydrat)
Budowa
Układ krystalograficzny	jednoskośny (tetrahydrat, dekahydrat), heksagonalny (pentahydrat)
Niebezpieczeństwa
	Karta charakterystyki: dane zewnętrzne firmy Sigma-Aldrich [dostęp 2019-06-17]
	Globalnie zharmonizowany system; klasyfikacji i oznakowania chemikaliów
	Na podstawie podanej karty charakterystyki
	Niebezpieczeństwo
Zwroty H	H319, H360FD
Zwroty P	P201, P280, P305+P351+P338, P308+P313
	NFPA 704
Na podstawie; podanego źródła	0 0 0
Temperatura zapłonu	niepalny
Numer RTECS	ED4588000
	Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą; stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
	Klasyfikacja medyczna
ATC	S01AX07
	Multimedia w Wikimedia Commons

Tetraboran sodu, pot. boraks, Na₂B₄O₇ – nieorganiczny związek chemiczny, sól sodowa kwasu borowego. Tworzy bezbarwne kryształy Na₂B₄O₇·10H₂O rozpuszczalne w wodzie. Powoli ogrzewany traci wodę krystaliczną, w temperaturze 300–400 °C przechodzi w sól bezwodną. Barwi płomień na zielono. Występuje w przyrodzie jako minerał boraks rodzimy (Na₂B₄O₇·10H₂O) oraz częściowo odwodnione tinkalkonit i kernit^[2].

Minerały tetraboranu sodu
boraks rodzimy (Na₂B₄O₇·10H₂O)
tinkalkonit (Na₂B₄O₇·5H₂O)
kernit (Na₂B₄O₇·4H₂O)

Zastosowania

Stosowany jako odczynnik, np. do wytwarzania pereł boraksowych, jako środek ułatwiający lutowanie.

Najważniejszym zastosowaniem przemysłowym boraksu jest produkcja szkła, szkliw, ceramiki i wełny szklanej^[4]^[5] oraz wytwarzania nadboranu sodu (NaBO₃), wykorzystywanego w dużych ilościach, zwłaszcza w Europie, jako wybielacz w detergentach. Ponadto jest stosowany m.in. jako topnik do spawania i lutowania oraz składnik nawozów^[4]. W gospodarstwach domowych jest wykorzystywany np. do zwalczania insektów, środek czyszczący, dezynfekujący i odwaniający^[6].

Sproszkowanego boraksu używa się również w taksydermii poprzez wcieranie go w skórę i kości wypychanego zwierzęcia celem zakonserwowania ich^[7]^[8]^[9]. W przeciwieństwie do arszeniku, używanego niegdyś do konserwacji wypchanych zwierząt, boraks nie jest drażniący dla skóry^[7].

Przypisy

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 CRC Handbook of Chemistry and Physics, William M.W.M. Haynes (red.), wyd. 97, Boca Raton: CRC Press, 2016, s. 4-87, ISBN 978-1-4987-5429-3, OCLC 961861918 (ang.).
1 2 3 CRC Handbook of Chemistry and Physics, David R.D.R. Lide (red.), wyd. 88, Boca Raton: CRC Press, 2007, s. 4-63, ISBN 978-0-8493-0488-0 (ang.).
↑ Tetraboran sodu (nr 229946) (ang.) – karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck) na obszar Stanów Zjednoczonych. [dostęp 2019-06-17]. (przeczytaj, jeśli nie wyświetla się prawidłowa wersja karty charakterystyki)
1 2 Metals and their Compounds. W: Karl Heinz Büchel, Hans-Heinrich Moretto, Peter Woditsch: Industrial Inorganic Chemistry. Wyd. 2. Wiley-VCH, 2000, s. 225–227. DOI: 10.1002/9783527613328.ch03. ISBN 978-3-527-61332-8.
↑ Adam Bielański: Podstawy chemii nieorganicznej. Wyd. 5. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002, s. 779–780. ISBN 83-01-13654-5.
↑ Domowe zastosowanie boraksu. «wTwoimDomu.com», 2015. [dostęp 2016-01-26].
1 2 Gerald J. Grantz: Home Book of Taxidermy and Tanning. Stackpole Books, 1985, s. 15.
↑ Victoria Woollaston: The science of TAXIDERMY: Expert reveals the gruesome ins and outs of mounting and preserving dead creatures. DailyMail, 31 grudnia 2014. [dostęp 2017-06-19].
↑ Industrial Minerals and Extractive Industry Geology. Geological Society of London, 2002, s. 89.

Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.

[CRC-1] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 CRC Handbook of Chemistry and Physics, William M.W.M. Haynes (red.), wyd. 97, Boca Raton: CRC Press, 2016, s. 4-87, ISBN 978-1-4987-5429-3, OCLC 961861918 (ang.).

[crc88-2] 1 2 3 CRC Handbook of Chemistry and Physics, David R.D.R. Lide (red.), wyd. 88, Boca Raton: CRC Press, 2007, s. 4-63, ISBN 978-0-8493-0488-0 (ang.).

[SA-US-3] Tetraboran sodu (nr 229946) (ang.) – karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck) na obszar Stanów Zjednoczonych. [dostęp 2019-06-17]. (przeczytaj, jeśli nie wyświetla się prawidłowa wersja karty charakterystyki)

[IIC-4] 1 2 Metals and their Compounds. W: Karl Heinz Büchel, Hans-Heinrich Moretto, Peter Woditsch: Industrial Inorganic Chemistry. Wyd. 2. Wiley-VCH, 2000, s. 225–227. DOI: 10.1002/9783527613328.ch03. ISBN 978-3-527-61332-8.

[b2002-5] Adam Bielański: Podstawy chemii nieorganicznej. Wyd. 5. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002, s. 779–780. ISBN 83-01-13654-5.

[wtd-6] Domowe zastosowanie boraksu. «wTwoimDomu.com», 2015. [dostęp 2016-01-26].

[tax-7] 1 2 Gerald J. Grantz: Home Book of Taxidermy and Tanning. Stackpole Books, 1985, s. 15.

[daily-8] Victoria Woollaston: The science of TAXIDERMY: Expert reveals the gruesome ins and outs of mounting and preserving dead creatures. DailyMail, 31 grudnia 2014. [dostęp 2017-06-19].

[geo-9] Industrial Minerals and Extractive Industry Geology. Geological Society of London, 2002, s. 89.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]